Pół roku po kapitulacji twierdzy w zniszczonym mieście ruszają polskie uczelnie. 15 listopada 1945 wykład dla studentów uniwersytetu i politechniki wygłasza Kazimierz Idaszewski; w tych samych dniach dla medyków wykłada mikrobiolog Ludwik Hirszfeld. Historycy spierają się, który wykład był „pierwszy”; dzień 15 listopada jest dziś Świętem Nauki Wrocławskiej. Wśród pierwszych profesorów było wielu uczonych ze Lwowa.
Ludwik Hirszfeld. Fot.: autor nieznany, Narodowe Archiwum Cyfrowe, CC0, Wikimedia Commons
Do Wrocławia dociera pierwszy transport zbiorów Zakładu Narodowego im. Ossolińskich ze Lwowa, razem z płótnem Panoramy Racławickiej. Władze radzieckie oddały tylko część zbiorów; drugi i ostatni transport przyszedł w marcu 1947 roku. Ossolineum zamieszkało w barokowym gmachu przy ul. Szewskiej, a czytelnię otwarto 1 września 1947.
Przy Hali Ludowej (dziś Hali Stulecia) zostaje otwarta Wystawa Ziem Odzyskanych, propagandowy pokaz osiągnięć na ziemiach przyłączonych do Polski w 1945 roku. Jej symbolem jest stalowa Iglica według projektu Stanisława Hempla, stojąca do dziś. Do końca października wystawę obejrzało, według różnych szacunków, od 1,5 do 2 milionów ludzi.
Równolegle z wystawą do Wrocławia zjeżdża około 400 delegatów z 46 krajów, wśród nich Pablo Picasso. Kongres był jednym z największych wydarzeń propagandowych pierwszych lat powojennych.
W Domu Kultury w Zgorzelcu, dawnej Górnołużyckiej Hali Pamięci, premierzy Józef Cyrankiewicz i Otto Grotewohl podpisują układ o granicy między Polską a NRD na Odrze i Nysie Łużyckiej. To pierwszy polsko-niemiecki układ graniczny; RFN go wtedy nie uznała.
Geolog Jan Wyżykowski przywozi do Państwowego Instytutu Geologicznego rdzenie z otworu wiertniczego pod Sieroszowicami. Badania potwierdzają rudę miedzi. Ten dzień uznaje się za datę odkrycia największego złoża miedzi w Europie, na którym wyrósł Legnicko-Głogowski Okręg Miedziowy.
Teatr Jerzego Grotowskiego przenosi się z Opola do Wrocławia i zajmuje kamienicę Rynek-Ratusz 27. Spektakl „Akropolis” 16 stycznia 1965 otwiera jego działalność w nowej siedzibie. Stąd Teatr Laboratorium zdobył światową sławę; dziś działa tu Instytut Grotowskiego.
Biskupi polscy wysyłają orędzie do biskupów niemieckich z zaproszeniem na obchody tysiąclecia chrztu Polski. Głównym autorem tekstu był arcybiskup wrocławski Bolesław Kominek. List podpisało 34 biskupów, w tym Stefan Wyszyński i Karol Wojtyła. Władze PRL rozpętały przeciw niemu kampanię propagandową.
Rano kierowca Tomasz Surowiec blokuje autobusem bramę zajezdni MPK nr VII. Zaczyna się strajk solidarnościowy z Wybrzeżem; zajezdnia staje się siedzibą komitetu strajkowego i miejscem narodzin dolnośląskiej „Solidarności”. Dziś mieści się tu Centrum Historii Zajezdnia.
Po wprowadzeniu stanu wojennego staje 34 wrocławskich zakładów, w tym Pafawag, Dolmel, Hutmen i Elwro. Strajki tłumią ZOMO i wojsko; na ulicach pojawiają się czołgi. Do 18 grudnia opór zostaje złamany, a zatrzymano około 1200 osób.
W drugą rocznicę porozumień sierpniowych mieszkańcy Lubina demonstrują na placu Wolności przeciw stanowi wojennemu. Milicja otwiera ogień. Giną Michał Adamowicz, Andrzej Trajkowski i Mieczysław Poźniak, kilkadziesiąt osób zostaje rannych. Sprawców skazano dopiero w wolnej Polsce.
Podczas drugiej pielgrzymki do Polski, półtora roku po wprowadzeniu stanu wojennego, papież po raz pierwszy przyjeżdża do Wrocławia i odprawia mszę na torze wyścigów konnych na Partynicach. Pielgrzymkę upamiętnia obelisk przy torze.
Po prawie 40 latach w magazynie płótno ze Lwowa trafia do nowej rotundy przy ul. Purkyniego. Władze długo zwlekały, bo obraz o zwycięstwie nad wojskiem rosyjskim był politycznie niewygodny. Od otwarcia zobaczyło go blisko 11 milionów ludzi.
O 16:00 tłum na ulicy Świdnickiej zakłada pomarańczowe czapki. W happeningu Pomarańczowej Alternatywy Waldemara „Majora” Fydrycha bierze udział, według szacunków, około 10 tysięcy ludzi. Ośmieszanie władzy okazało się skuteczną bronią. Od krasnala Pomarańczowej Alternatywy wywodzą się dzisiejsze wrocławskie krasnale.
Papa Krasnal, pomnik Pomarańczowej Alternatywy przy ul. Świdnickiej, 2008. Fot.: Rafał Klisowski, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Trzy dni po upadku muru berlińskiego premier Tadeusz Mazowiecki i kanclerz Helmut Kohl uczestniczą w polsko-niemieckiej mszy w Krzyżowej, dawnym majątku rodziny von Moltke. Mszę odprawił biskup opolski Alfons Nossol. Uścisk obu polityków przy znaku pokoju stał się symbolem pojednania.
Znak pokoju: Tadeusz Mazowiecki i Helmut Kohl, Krzyżowa, 12 listopada 1989. Fot.: Andrzej Ślusarczyk, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons